Hakkımızda
Kelimelerin izinden
Lugatio, Türk edebiyatının klasik eserlerinde yaşayan ve bugün unutulmaya yüz tutmuş eski kelimeleri; kökenlerini, anlamlarını ve metinlerdeki bağlamlarını bir araya getiren bağımsız bir akademik lügattir.
Neden Lugatio?
Peyami Safa'nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nu, Yakup Kadri'nin Yaban'ını ya da Reşat Nuri'nin Çalıkuşu'nu açan bugünkü okur, her sayfada yolunu kesen yabancı bir kelimeyle karşılaşır. Sözlükten bulup öğrendiğimiz anlam çoğu zaman tek başına yeterli olmaz: kelimenin romandaki bağlamı, hangi karakterin ağzından çıktığı, hangi duyguyu taşıdığı kaybolur gider.
Lugatio, işte tam bu boşluğu doldurmayı amaçlar. Her kelime için yalnızca klasik tanımı ve modern karşılığı değil; aynı zamanda kelimenin hangi eserde, hangi cümlede, hangi anlam yüküyle geçtiğini de kaydeder. Böylece okurun karşılaştığı kelime, soyut bir sözlük maddesi olmaktan çıkar; metnin içinde yeniden canlanır.
Çalışma ilkelerimiz
Lugatio akademik bir disiplinle çalışır; ancak kapılarını yalnızca akademisyenlere değil, edebiyatı seven her okura açar.
Metne sadakat
Her kelime, geçtiği eserin dili ve atmosferine sadık bir alıntı ile kayıt altına alınır. Tanım, metnin ruhuna yabancılaşmaz.
Bağlamın önceliği
Kelimenin sözlük anlamı değil, romandaki karakter ve sahneyle ilişkisi asıl belgelenen şeydir.
Topluluk eliyle
Okurlar kendi karşılaştıkları kelimeleri öneri olarak gönderir; her öneri moderasyon sürecinden geçer.
Sade akademi
Akademik titizlik, ama anlaşılır dil. Lise öğrencisi de, edebiyat araştırmacısı da ortak bir zeminde buluşur.
Bugün Lugatio'da
Metodoloji ve kaynaklar
Lugatio, edebî bir lügat olarak okuruyla açık ve dürüst bir ilişki kurmayı önemser. Aşağıdaki notlar, veritabanımızdaki kayıtların nasıl derlendiğini şeffaflıkla aktarmayı amaçlar.
Yazarlar ve eserler
Koleksiyonumuzdaki bütün yazar isimleri, eser başlıkları, yayın yılları ve özetler gerçek edebî kaynaklardan alınmıştır. Yakup Kadri'nin Yaban'ı, Halide Edip'in Sinekli Bakkal'ı ya da Tanpınar'ın Huzur'u gibi eserler, Türk edebiyat tarihinin tescilli klasikleridir.
Kelimeler ve anlamları
Eski kelimelerin kökenleri, tanımları ve modern karşılıkları; Osmanlıca-Türkçe sözlükler, Kubbealtı Lugati gibi standart kaynaklar temel alınarak hazırlanmıştır.
Alıntılar hakkında önemli not
Eserlerden verilen alıntıların bir kısmı birebir metin transkripsiyonu değildir: ilgili romanın dönemine, diline ve atmosferine sadık kalınarak yeniden kurulmuştur. Amacımız, kelimenin o kitabın duygusu içinde nasıl yaşadığını okurun hissedebilmesidir. Zaman içinde, yayınevi baskılarına ulaştıkça alıntılar birebir metinle doğrulanarak güncellenecektir.
Bu yaklaşım, Lugatio'yu bir edebî tanık olarak konumlandırır: bir akademik kritik baskı değil, ama okurun karşılaştığı kelimenin dönemsel duygusunu korumaya çalışan bir referans. Yanlış bulduğunuz bir alıntı, eksik bulduğunuz bir kelime veya eklenmesini istediğiniz bir eser varsa iletişim formu üzerinden ya da giriş yaparak katkı sayfası üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Odak alanımız
Lugatio'nun başlangıç noktası Mütareke ve Erken Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatıdır: Osmanlı Türkçesi'nin söz dağarcığı ile Cumhuriyet Türkçesi'nin sade, yeni sesi arasındaki geçişkenlik, bu döneme ait romanları bugünün okuru için hem büyülü hem zorlu kılar.
Peyami Safa, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Reşat Nuri Güntekin gibi dönemin büyük romancılarını merkezine alan koleksiyon, kullanıcı katkılarıyla zaman içinde Halide Edib'e, Tanpınar'a, Refik Halid'e ve daha fazlasına doğru genişleyecektir.